# Case 9 - Reels o dezinformacji, które zbieraly lajki, ale nie zmienialy weryfikacji

## Psychologia społeczna - zadanie egzaminowe z pulapka

**Temat:** Perswazja, media literacy i przetwarzanie przekazu

## CZESC I - TRESC CASE STUDY

**Tytul case study:**  
"Reels o dezinformacji, które zbieraly lajki, ale nie zmienialy weryfikacji"

### Opis sytuacji / case study

Na uczelni uruchomiono kampanie edukacyjna dotyczaca weryfikowania informacji w mediach spolecznosciowych. Zespol przygotowal serię dynamicznych reelsow z influencerami studenckimi i haslami typu "Nie lykaj wszystkiego" oraz "Sprawdz zanim udostepnisz". Format byl szybki, atrakcyjny, pelen cięć, humoru i rozpoznawalnych twarzy z kampusu.

Kampania zdobyla duzo wyswietlen, komentarzy i udostepnien. Studenci pisali, ze materialy sa "szybkie", "w punkt" i "na czasie". Jednoczesnie, gdy kilka tygodni pozniej na grupach roku pojawily się watpliwe informacje o rzekomych zmianach terminow egzaminow, falszywych stypendiach i "sprawdzonych" tipach zdrowotnych, duza część studentów nadal je przekazywala dalej bez weryfikacji.

W wywiadach pojawialy się komentarze:

- "Te reelsy byly fajne, ale jak cos wyskakuje szybko, to i tak reaguje się automatycznie".
- "Wiem, ze warto sprawdzac, ale w praktyce często udostepniam, bo brzmi sensownie".
- "To, ze cos polubilam jako kampanie, nie znaczy, ze zmienil mi się nawyk".
- "Bardziej zapamietalam vibe niz konkretne kroki weryfikacji".
- "Jak info wrzuca ktos znajomy albo popularny, to często nie zatrzymuje się na analizie".

Tworcy kampanii zaczeli się zastanawiac, czy problem wynika glownie z norm obiegu informacji w grupie, czy z tego, ze sama kampania zostala przetworzona peryferyjnie i nie zbudowala centralnych, wdrazalnych schematow weryfikacji.

W sprawie pojawiaja się nastepujace problemy:

- kampania byla bardzo atrakcyjna i dobrze odbierana,
- studenci zapamietali klimat, ale niekoniecznie procedury,
- zachowanie w realnym obiegu informacji nie zmienilo się istotnie,
- dwa narzedzia wydaja się kuszace: normy społeczne i ELM.

## CZESC II - ZADANIA DLA STUDENTA

### Sekcja: Podejscie analityczne

Wybierz jedno narzedzie glowne i uzasadnij, dlaczego drugie sensowne narzedzie jest tu tylko czesciowo trafne.

Rozwaz:

- model ELM,
- analize norm społecznych,
- analize skutecznosci przekazu perswazyjnego,
- media literacy jako cel interwencji.

### Sekcja: Rozstrzygniecie i uzasadnienie

Wskaz:

- najlepsze narzedzie,
- falszywy trop,
- oraz co w materiale najbardziej rozstrzyga wybor.

<details>
<summary><strong>Klucz - otworz po rozwiązaniu</strong></summary>

## Wersja modelowa

### Sedno pulapki

Tu bardzo kuszace jest wybranie `norm społecznych`, bo studenci udostepniaja sobie treści w grupach i kieruja się tym, co robią znajomi. To jednak nie jest najlepszy pierwszy wybor. Najlepszym narzedziem jest `model ELM`.

### Dlaczego ELM jest najlepsze

Case pokazuje wyrazny rozdzwiek miedzy atrakcyjnoscia kampanii a brakiem wdrozenia konkretnych zachowan weryfikacyjnych. Studenci sami mowia:

- "bardziej zapamietalam vibe niz konkretne kroki",
- "reaguje się automatycznie",
- "jak cos brzmi sensownie, to udostepniam".

To sugeruje, ze kampania dobrze zagrala na peryferyjnych wskazowkach: atrakcyjnosci formatu, znajomych twarzach, humorze, szybkim tempie i poczuciu aktualnosci. Gorzej zbudowala centralna elaboracje, czyli uwewnetrzniony schemat: co konkretnie zrobic przed udostepnieniem.

### Dlaczego normy społeczne sa tylko czesciowo trafne

Normy rzeczywiscie maja znaczenie, bo obieg informacji jest społeczny. Jednak glowny problem opisany w case nie dotyczy przede wszystkim sankcji grupowych czy leku przed wykluczeniem, tylko tego, ze sama kampania zostala zapamietana bardziej jako styl niz jako procedura. Dlatego normy sa tu poziomem dodatkowym, a nie najbardziej rozstrzygajacym.

### Glowny problem / pytanie

Dlaczego kampania o weryfikowaniu informacji byla wysokolubiana i chetnie ogladana, ale nie przełozyla się na wzrost realnych zachowan weryfikacyjnych?

### Cel opracowania

Wyjasnic, czy kampania zbudowala raczej peryferyjne zaangazowanie niz centralne przetwarzanie, oraz zaprojektowac przekaz, który poza atrakcyjnoscia wytwarza konkretne, wykonalne procedury weryfikacji.

### Najwazniejsze wnioski

1. Kampania odniosla sukces uwagowy i wizerunkowy, ale nie behawioralny.
2. Odbiorcy zapamietali format i klimat, a nie koniecznie schemat działania.
3. Przy szybkiej cyrkulacji treści sama sympatia do kampanii nie tworzy jeszcze nawyku sprawdzania.

### Najlepszy wariant rozwiązania

Połączenie atrakcyjnej formy z prostym, powtarzalnym protokolem weryfikacji, np. trzema krokami sprawdzania, które sa stale modelowane na realnych przykladach. Dopiero na drugim poziomie warto dokladać komunikaty normatywne.

### Zrodla i badania wspierajace interpretacje

1. Petty RE, Cacioppo JT. *The Elaboration Likelihood Model of Persuasion.*  
   https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0065260108602142

2. Chan MPS, et al. *Debunking: A Meta-Analysis of the Psychological Efficacy of Messages Countering Misinformation.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28895452/

3. Jeong SH, Cho H, Hwang Y. *Media Literacy Interventions: A Meta-Analytic Review.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22736807/

4. Cho H, Carpenter CJ, Li W. *Media literacy interventions: meta-analytic review of 40 years of research.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40190484/

5. Alizadeh S, et al. *The role of social media literacy in infodemic management: a systematic review.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38419808/

</details>