# Case 5 - Rejestracja dawcow, która zatrzymala się na deklaracjach

## Psychologia społeczna - zadanie treningowe

**Temat:** Postawy, decyzje prospoleczne i luka miedzy intencja a zachowaniem

## CZESC I - TRESC CASE STUDY

**Tytul case study:**  
"Rejestracja dawcow, która zatrzymala się na deklaracjach"

### Opis sytuacji / case study

Na uczelni medycznej i humanistycznej wspolnie przeprowadzono kampanie edukacyjna dotyczaca dawstwa narzadow po smierci. Akcja obejmowala poruszajacy film z historia biorcy przeszczepu, plakaty z haslami "Jedna decyzja może uratowac wiele osob" oraz kod QR prowadzący do strony rejestracyjnej. Organizatorzy zakladali, ze jesli studenci zostana poruszeni emocjonalnie i od razu dostana mozliwosc rejestracji, liczba wpisow do rejestru wyraznie wzrosnie.

Po kampanii duza część studentów deklarowala, ze popiera idee dawstwa. Film byl wysoko oceniany i chwalony jako "mocny" oraz "dający do myślenia". Jednoczesnie odsetek osob, które faktycznie przeszly do finalizacji rejestracji, okazal się znacznie nizszy od oczekiwan.

W wypowiedziach studentów pojawialy się komentarze:

- "Ogólnie jestem za, ale musze to jeszcze przemyslec".
- "Chce, ale wole najpierw pogadac z rodzina".
- "Po filmie mialam odruch, zeby kliknac, ale potem to odlozylam".
- "Nie jestem pewna, co dzieje się z moimi danymi i czy wszystko dobrze rozumiem".
- "Sam film porusza, ale nie daje poczucia, ze decyzja jest juz domknieta".

Organizatorzy zaczeli zastanawiac się, czy problem wynika z nadmiernego polegania na emocjonalnym przekazie, z niedoszacowania roli norm rodzinnych i społecznych, czy z samej trudności przeksztalcenia deklaracji w konkretne działanie.

W sprawie pojawiaja się nastepujace problemy:

- wysoka aprobata idei nie przechodzi w finalne zachowanie,
- emocjonalny przekaz może wzbudzac refleksje, ale niekoniecznie gotowosc do decyzji,
- w tle sa normy rodzinne, niepewność informacyjna i odkladanie decyzji,
- sama obecność QR kodu nie gwarantuje domkniecia procesu.

## CZESC II - ZADANIA DLA STUDENTA

### Sekcja: Glowny problem/pytanie oraz cel opracowania

Sformuluj:

- problem/pytanie glowne wynikajace z case study,
- cel opracowania.

Uwzglednij:

- czy problem dotyczy glownie postawy, intencji, czy wykonania,
- jaką role mogą odgrywac normy rodzinne i decyzje odkladane w czasie,
- czy kampania jest bardziej perswazyjna niz wdrozeniowa.

### Sekcja: Material z case study i ograniczenia

Wypisz:

- minimum 4 fakty/obserwacje,
- minimum 3 ograniczenia analizy.

### Sekcja: Podejscie analityczne

Wybierz:

- jedno narzedzie glowne,
- opcjonalnie jedno narzedzie pomocnicze.

Mozesz rozwazyc:

- teorie planowanego zachowania,
- analize luki intencja-zachowanie,
- analize architektury wyboru,
- model ELM,
- analize norm społecznych i rodzinnych.

### Sekcja: Wyniki analizy

Przygotuj jedno opracowanie, np.:

- schemat "wzruszenie - intencja - rejestracja",
- tabele barier rejestracji,
- mape czynnikow społecznych i informacyjnych.

### Sekcja: Proponowane warianty

Zaproponuj minimum trzy warianty rozwiązania.

### Sekcja: Rozstrzygniecie i uzasadnienie

Wskaz preferowany wariant rozwiązania i uzasadnij go psychologicznie.

### Sekcja: Plan dalszych krokow

Przedstaw plan jako minimum 4 kroki.

### Sekcja: Autorefleksja

Opisz:

- trudnosc w odroznieniu wzruszenia od decyzji,
- ryzyko przeceniania samej perswazji,
- minimum 3 kompetencje wykorzystane podczas pracy.

<details>
<summary><strong>Klucz - otworz po rozwiązaniu</strong></summary>

## Wersja modelowa

### Wprowadzenie

Ten case jest psychologicznie ciekawy, bo dotyczy zachowania prospolecznego o wysokim ladunku symbolicznym i emocjonalnym. Studenci nie sa wprost przeciwni dawstwu. Problem polega raczej na tym, ze aprobata idei nie zamienia się w sfinalizowana decyzje. To oznacza, ze kampania mogła poruszyc wartosci i emocje, ale nie doprowadzila do zamkniecia procesu decyzyjnego.

To klasyczny przypadek, w którym trzeba oddzielic cztery rzeczy:

- bycie "za" idea,
- chwilowe wzruszenie,
- intencje,
- faktyczna finalizacja zachowania.

### Glowny problem / pytanie

Dlaczego kampania dotyczaca dawstwa narzadow wywolala wysoka aprobate i emocjonalne poruszenie, ale nie przelozyla się na proporcjonalnie wysoki odsetek finalnych rejestracji?

### Cel opracowania

Wyjasnic, dlaczego pozytywna postawa i chwilowa gotowosc nie doprowadzily do zachowania finalnego, oraz zaproponowac interwencje, która lepiej domknie proces od refleksji do rejestracji.

### Doprecyzowanie zakresu analizy

Analiza dotyczy przede wszystkim:

- luki miedzy intencja a zachowaniem,
- roli norm rodzinnych i społecznych,
- znaczenia jasnosci procedury i zaufania,
- ograniczen perswazji opartej glownie na emocji.

### Material z case study

#### Fakty kluczowe

- Film zostal oceniony jako poruszajacy i wartosciowy.
- Wielu studentów deklaruje, ze popiera dawstwo.
- Finalna liczba rejestracji jest duzo nizsza od oczekiwanej.
- Pojawia się odkladanie decyzji i potrzeba konsultacji z rodzina.
- Czesci osob brakuje poczucia jasnosci proceduralnej i bezpieczenstwa danych.

#### Informacje uzupelniajace

- Organizatorzy silnie oparli kampanie na emocjonalnym bodzcu.
- QR kod daje teoretycznie natychmiastowa mozliwosc przejścia do działania, ale nie wiadomo, czy proces byl wystarczajaco prosty.
- Decyzja o dawstwie może miec dla studentów wymiar egzystencjalny, rodzinny i tozsamosciowy.

#### Ograniczenia analizy

- Brak danych, na jakim etapie procesu rejestracyjnego odpadaja użytkownicy.
- Nie wiemy, czy studenci rozumieli różnice miedzy deklaracja poparcia a formalna rejestracja.
- Brakuje informacji, jak silne byly normy rodzinne i religijne w danej grupie.

### Podejscie analityczne

#### Narzedzie glowne

`Teoria planowanego zachowania`

#### Narzedzie pomocnicze

`Analiza architektury wyboru i luki intencja-zachowanie`

#### Uzasadnienie wyboru

TPB jest tu trafna, bo pozwala rozdzielic:

- postawe wobec dawstwa,
- norme subiektywna, szczegolnie rodzinna,
- poczucie kontroli nad samym procesem decyzji i rejestracji.

Case pokazuje, ze postawa jest dodatnia, ale dwie pozostale skladowe sa niestabilne. Studenci nie maja pelnej pewnosci, czy ich otoczenie podziela lub wspiera decyzje, oraz czy procedura jest dla nich psychologicznie i informacyjnie domknieta. Pomocniczo potrzebna jest analiza luki intencja-zachowanie, bo nawet chwilowe "jestem za" nie staje się automatycznie rejestracja.

#### Etapy zastosowania

1. Ocenic, na ile postawa wobec dawstwa jest pozytywna.
2. Ocenic role norm rodzinnych i społecznych.
3. Zbadac, czy studenci maja poczucie jasnosci i kontroli nad procedura.
4. Sprawdzic, czy kampania dostarcza warunkow do natychmiastowego domkniecia działania.
5. Zaprojektowac interwencje, która zamienia emocjonalny impuls w bezpieczna decyzje.

### Wyniki analizy

#### Wykonane opracowanie

Schemat "wzruszenie - intencja - rejestracja"

| Etap | Co działa | Co blokuje |
|---|---|---|
| Reakcja emocjonalna | Film porusza i zwraca uwage | Emocja nie daje jeszcze poznawczego domkniecia decyzji |
| Postawa | Wysoka aprobata idei dawstwa | Poparcie pozostaje ogólne i deklaratywne |
| Intencja | "Chce, ale..." | Odkładanie, potrzeba rozmowy z rodzina, niepewność |
| Zachowanie | QR kod otwiera droge | Tarcie proceduralne i brak finalizacji |

#### Interpretacja

Najwazniejszy problem polega na tym, ze kampania zbyt mocno ufa sile poruszenia. Emocja uruchamia refleksje i może chwilowo zwiększyć otwartosc, ale sama nie rozstrzyga pytań o konsekwencje, prywatnosc, zgodnosc z normami rodzinnymi ani gotowosc do sfinalizowania decyzji.

Wazna jest tez rola relacji rodzinnych. Dla wielu osob dawstwo nie jest wyłącznie osobista preferencja konsumencka, ale decyzja osadzona w rodzinie, wartosciach, zaufaniu do systemu i symbolicznym stosunku do ciala po smierci. To sprawia, ze prosta logika "poruszylismy cie, wiec kliknij" może byc zbyt plytka.

### Wnioski z analizy

1. Kampania skutecznie wzbudzila uwage i aprobate, ale nie zapewnila wystarczajacego poznawczego i proceduralnego domkniecia decyzji.
2. Normy rodzinne i potrzeba konsultacji sa tu psychologicznie centralne, a nie poboczne.
3. QR kod jest tylko brama techniczna; jesli proces po drugiej stronie nie redukuje niepewnosci, ludzie odkładaja decyzje.
4. Sam wzruszajacy przekaz nie powinien byc mylony z gotowoscia do zachowania o wysokim znaczeniu moralnym i egzystencjalnym.

### Proponowane warianty rozwiązania

#### Wariant 1. Rozbudowa warstwy informacyjnej

Dodanie bardzo jasnych odpowiedzi na pytania proceduralne, prawne i dotyczace danych.

#### Wariant 2. Uznanie roli norm rodzinnych

Materialy i rozmowy, które pomagaja studentom przedyskutowac temat z rodzina lub bliskimi zamiast ignorowac ten poziom decyzji.

#### Wariant 3. Zmiana struktury procesu

Natychmiastowa rejestracja z bardzo uproszczona sciezka lub etap "zapisz decyzje roboczo / wroc pozniej", by nie gubic intencji.

#### Wariant 4. Interwencja mieszana

Polaczenie emocjonalnego otwarcia z informacyjnym doprecyzowaniem i proceduralnym ulatwieniem.

### Rozstrzygniecie i uzasadnienie

#### Preferowany wariant

Najmocniejszy jest wariant 4.

#### Uzasadnienie

W tym case nie trzeba porzucac emocjonalnego elementu, bo on realnie zwraca uwage i buduje sens. Trzeba jednak przestac traktowac go jako wystarczajacy. Dopiero połączenie emocji, zaufania, jasnosci i prostoty może przeprowadzic odbiorce od poparcia idei do finalnego zachowania.

#### Zalety

- respektuje zlozonosc decyzji,
- nie redukuje jej do czystej techniki ani czystej perswazji,
- daje szanse na wyzszy odsetek domknietych rejestracji.

#### Ograniczenia

- wymaga więcej pracy niz pojedyncza kampania emocjonalna,
- nie wszystkie bariery da się usunac komunikacyjnie,
- część osob i tak bedzie potrzebowac czasu, bo decyzja ma wysoki koszt symboliczny.

### Plan dalszych krokow

1. Zbadac, na którym etapie rejestracji odpada najwiecej osob.
2. Dolozyc warstwe FAQ i bardzo przejrzyste komunikaty o danych, procedurze i skutkach decyzji.
3. Opracowac material wspierajacy rozmowe z rodzina lub bliskimi.
4. Uproscic sciezke finalizacji albo dodac bezpieczny etap powrotu do decyzji.
5. Ocenic osobno skutecznosc filmu, informacji i procesu finalizacji.

### Autorefleksja

#### Trudnosci

- Nie przeceniac mocy emocjonalnego poruszenia.
- Odróżnic aprobate moralna od gotowosci do podjecia decyzji formalnej.
- Widziec, ze decyzje prospoleczne tez maja koszty psychologiczne i relacyjne.

#### Ograniczenia własnych wnioskow

- Brakuje danych procesowych i wiedzy o samym formularzu rejestracyjnym.
- Nie znamy rozkladu norm rodzinnych i religijnych.
- Czesciowo interpretacja opiera się na deklaracjach studentów, a nie na zachowaniach podluznych.

#### Kompetencje wykorzystane podczas pracy

- analiza decyzji prospolecznych,
- interpretacja luki intencja-zachowanie,
- laczenie perswazji z projektowaniem procesu,
- uwzglednianie kontekstu rodzinnego i normatywnego.

### Zrodla i badania wspierajace interpretacje

1. Li AHY, et al. *A Systematic Narrative Review of Effects of Community-Based Intervention on Rates of Organ Donor Registration.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29187095/  
   Pokazuje, ze skuteczne interwencje wymagaja nie tylko przekonywania, ale tez natychmiastowej okazji do rejestracji i pracy na obawach.

2. Feeley TH, et al. *Community-Based Interventions and Individuals' Willingness to be a Deceased Organ Donor: Systematic Review and Meta-Analysis.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26356178/  
   Wspiera rozroznienie miedzy deklarowana gotowoscia a bardziej zobowiazujacymi formami decyzji.

3. Ahmad MU, et al. *A Systematic Review of Opt-out Versus Opt-in Consent on Deceased Organ Donation and Transplantation (2006-2016).* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31428836/  
   Przydatne do ostroznego myślenia o tym, ze sama architektura domyslna lub polityka nie rozwiazuje calego problemu.

4. Dallacker M, et al. *Opt-out defaults do not increase organ donation rates.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39305662/  
   Pomaga unikac nadmiernie prostych zalozen o sile samego defaultu.

5. Schulz PJ, et al. *Comparing web-based video interventions to enhance university student willingness to donate organs: A randomized controlled trial.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30793375/  
   Wazne do rozumienia, ze material wideo może zwiekszac gotowosc, ale to nie jest jeszcze rownowazne finalnemu dzialaniu.

</details>