# Case 3 - Akcja antyhejtowa, która nie zmienila tonu grupy

## Psychologia społeczna - zadanie czastkowe

**Temat:** Postawy i ich zmiana w psychologii społecznej

## CZESC I - TRESC CASE STUDY

**Tytul case study:**  
"Akcja antyhejtowa, która nie zmienila tonu grupy"

### Opis sytuacji / case study

Samorzad studencki uruchomil kampanie społeczna przeciwko hejtowi i osmieszaniu w grupach roku. W kampanii pojawialy się hasla dotyczace szacunku, empatii i odpowiedzialnosci za slowa. W mediach spolecznosciowych publikowano grafiki i krótkie posty zachecajace do "budowania bezpiecznej komunikacji".

Oficjalnie większość studentów popierala akcje. Jednoczesnie nadal pojawialy się memy, ironiczne komentarze i wpisy uderzajace w pojedyncze osoby. W rozmowach studenci mowili:

- "To tylko zarty".
- "Jak nie odpowiesz podobnym tonem, to wypadasz z grupy".
- "Nikt nie chce wyjsc na przewrazliwionego".
- "Wszyscy mowia, ze hejt jest zly, ale grupa działa inaczej".

Prowadzacy i samorzad zauwazyli, ze sama deklaracja aprobaty dla kampanii nie wystarczyla do zmiany stylu komunikacji. Mozliwe, ze większa role od przekonan indywidualnych odgrywaja tu normy grupowe, presja przynaleznosci i lek przed odrzuceniem.

W sprawie pojawiaja się nastepujace problemy:

- deklarowana postawa nie pokrywa się z zachowaniem,
- grupa może wzmacniac zachowania sprzeczne z oficjalnym przekazem,
- studenci mogą unikac reagowania z obawy przed wykluczeniem,
- kampania może byc zbyt ogólna wobec realnej dynamiki grupowej.

## CZESC II - ZADANIA DLA STUDENTA

Uklad sekcji jak w poprzednich case'ach:

- glowny problem/pytanie oraz cel opracowania,
- material z case study i ograniczenia,
- podejscie analityczne,
- wyniki analizy,
- proponowane warianty,
- rozstrzygniecie i uzasadnienie,
- plan dalszych krokow,
- autorefleksja.

<details>
<summary><strong>Klucz - otworz po rozwiązaniu</strong></summary>

## Wersja modelowa

### Wprowadzenie

To jeden z tych case'ow, w których samo pytanie o "postawe" okazuje się zbyt waskie. Studenci deklaratywnie popieraja wartosci kampanii, ale grupa nadal komunikuje się w sposob raniacy. Oznacza to, ze kluczowy problem nie dotyczy braku znajomosci norm, lecz tego, ze normy oficjalne i normy realnie wzmacniane przez grupe nie sa tosame.

Jest to wiec case o rozdzwieku postawa-zachowanie, ale zarazem o normach grupowych, kosztach reagowania i psychologii bystadera. Wypowiedzi studentów sugeruja, ze cena społeczna wyjscia z tonu grupy jest wysoka. To wlasnie ten koszt czyni deklarowana aprobate malo skuteczna behawioralnie.

### Glowny problem / pytanie

Dlaczego kampania antyhejtowa nie przelozyla się na zmianę komunikacji w grupach studenckich, mimo ze większość deklaratywnie popiera jej wartosci?

### Cel opracowania

Wyjasnic, dlaczego normy deklarowane nie staly się normami zachowaniowymi, oraz zaprojektowac interwencje, która zmieni nie tylko to, co studenci mowia publicznie, ale tez to, co grupa nagradza i toleruje na co dzien.

### Doprecyzowanie zakresu analizy

Analiza dotyczy przede wszystkim:

- rozdzwieku miedzy postawa a zachowaniem,
- roli norm grupowych i konformizmu,
- kosztow bystander intervention,
- mechanizmow minimalizacji i neutralizacji przemocy relacyjnej.

### Material z case study

#### Fakty kluczowe

- Studenci oficjalnie popieraja wartosci kampanii.
- Mimo to nadal pojawiaja się memy i ironiczne wpisy uderzajace w konkretne osoby.
- Studenci boja się wyjsc "na przewrazliwionych" lub "wypasc z grupy".
- Grupa wydaje się nagradzac twardy ton, ironie lub cynizm.

#### Informacje uzupelniajace

- Pojawia się klasyczna minimalizacja: "to tylko zarty".
- Kampania byla ogólna i deklaratywna, ale nie wiemy, czy obejmowala procedury reagowania.
- Nie ma danych, czy osoby poszkodowane mialy bezpieczne kanały zglaszania lub uzyskiwania wsparcia.

#### Ograniczenia analizy

- Nie wiemy, jaka jest skala problemu w roznych grupach roku.
- Nie ma danych o tym, kto nadaje ton grupie i jakie osoby maja najwiekszy wpływ normatywny.
- Brakuje pomiaru tego, czy studenci prywatnie rzeczywiscie nie zgadzaja się z hejtujacym stylem, czy tylko tak deklaruja.

### Podejscie analityczne

#### Narzedzie glowne

`Schemat rozdzwieku postawa-zachowanie`

#### Narzedzia pomocnicze

- analiza norm grupowych,
- perspektywa bystander behavior w cyberprzestrzeni.

#### Uzasadnienie wyboru

Sednem problemu jest tu niespojnosc miedzy tym, co studenci deklaruja, a tym, jak zachowuja się w sytuacji grupowej. Sama analiza dysonansu poznawczego mogłaby byc pomocna, ale byłaby tu zbyt intrapsychiczna. Najmocniej działa analiza rozdzwieku postawa-zachowanie, bo pozwala uchwycic, ze indywidualne przekonanie przegrywa z normami, statusem i lekiem przed wykluczeniem.

Dodanie perspektywy bystander jest wazne, bo w komunikacji online zachowanie nie ogranicza się do sprawcy i ofiary. Kluczowe jest rowniez to, co robi milczaca większość: czy reaguje, wzmacnia, ignoruje czy przelacza uwage.

#### Etapy zastosowania

1. Rozdzielic poziom deklaracji od poziomu zachowania.
2. Sprawdzic, jakie normy sa oficjalne, a jakie realnie nagradzane.
3. Ocenić koszt społeczny reagowania przeciw grupie.
4. Zidentyfikowac mechanizmy minimalizacji typu "to tylko zart".
5. Zaproponowac interwencje zmieniajaca normy oraz ulatwiajaca bezpieczne reagowanie.

### Wyniki analizy

#### Wykonane opracowanie

Schemat wpływu norm grupowych na rozdzwiek postawa-zachowanie

| Obszar | Material z case study | Interpretacja |
|---|---|---|
| Postawa deklarowana | "Hejt jest zly" | Oficjalna aprobata norm antyhejterskich |
| Zachowanie | Memy, ironia, wpisy raniace konkretne osoby | Grupa podtrzymuje sprzeczna norme behawioralna |
| Koszt reakcji | "Jak nie odpowiesz podobnym tonem, to wypadasz z grupy" | Reagowanie prospołeczne ma wysoka cene relacyjna |
| Minimalizacja | "To tylko zarty" | Mechanizm obronny oslabiajacy odpowiedzialnosc |
| Skutek | Brak realnej zmiany tonu | Kampania nie zmienila systemu wzmocnien w grupie |

#### Interpretacja

Problemem nie jest brak wlasciwych wartosci, ale to, ze sa one slabo zakotwiczone w codziennej dynamice grupowej. Hejt i ironia mogą pełnić funkcje regulacyjne: budowac sojusze, status, przynaleznosc i poczucie, ze "gramy w ta sama gre". W takiej sytuacji samo mówienie o empatii nie wystarcza, bo nie zmienia kosztow i nagrod wpisanych w zachowanie.

Mechanizm "to tylko zarty" pełni dodatkowo funkcje neutralizujaca. Pozwala sprawcom i swiadkom zminimalizowac szkody i utrzymac pozytywny obraz siebie, bez zmiany praktyki.

### Wnioski z analizy

1. Kampania trafila w poziom deklaracji, ale nie przejela kontroli nad realna norma grupowa.
2. Zachowanie studentów jest regulowane nie tylko przez ich przekonania, ale przez presje przynaleznosci, status i lek przed wykluczeniem.
3. Bez zmiany reakcji swiadkow i kosztow społecznych milczenia kampania pozostanie symboliczna.
4. Ogladne komunikaty o szacunku sa za slabe, jesli grupa nadal nagradza ironie, dystans i publiczne osmieszanie.

### Proponowane warianty rozwiązania

#### Wariant 1. Zmiana norm grupowych przez modelowanie zachowania

Widoczne wzmacnianie osob i praktyk, które odpowiadaja inaczej niz grupa oczekuje, ale bez moralizatorskiego tonu.

#### Wariant 2. Wprowadzenie bezpiecznych scenariuszy reagowania

Studenci potrzebuja prostych, realnych sposobow odpowiedzi: jak zareagowac, jak wesprzec kogos prywatnie, jak nazwac przekroczenie, jak przerwac spirale ironii.

#### Wariant 3. Interwencja dwutorowa

Praca na normie grupowej plus jasne mechanizmy wsparcia i reagowania dla bystanderow.

### Rozstrzygniecie i uzasadnienie

#### Preferowany wariant

Najmocniejszy jest wariant 3: zmiana norm grupowych połączona z aktywizowaniem bezpiecznych zachowan swiadkow.

#### Uzasadnienie

Sama norma oficjalna jest juz w pewnym sensie obecna. Problem w tym, ze nie ma sily wykonawczej. Zmiana musi wiec wejsc w poziom praktyki grupowej: tego, co grupa wzmacnia, z czego się smieje, co ignoruje, a co zaczyna uznawac za nieprzekraczalne. Jednoczesnie pojedyncza osoba potrzebuje prostych i niskokosztowych scenariuszy reakcji, bo inaczej nadal bedzie milczec.

#### Zalety

- trafia w rzeczywisty mechanizm problemu,
- wzmacnia role swiadkow, a nie tylko ofiar i sprawcow,
- ma szanse przesunac klimat grupy, a nie tylko jezyk kampanii.

#### Ograniczenia

- zmiana norm grupowych jest wolniejsza niz zmiana samego komunikatu,
- wymaga wsparcia ze strony prowadzacych i liderow grupy,
- może spotkac się z oporem tam, gdzie ironia jest silnie wpisana w status.

### Plan dalszych krokow

1. Zmapowac, w jakich sytuacjach hejt jest wzmacniany i kto nadaje ton grupie.
2. Opracowac kilka realnych mikroscenariuszy reagowania dla swiadkow.
3. Zaangazowac liderow formalnych i nieformalnych w modelowanie innej normy.
4. Dolozyc bezpieczny kanał wsparcia i zglaszania oraz monitorowac klimat grupy.

### Autorefleksja

#### Trudnosci

- Nie sprowadzic case'u do ogolnego hasla "mlodzi ludzie sa okrutni", bo to nie wyjaśnia mechanizmu.
- Utrzymac różnice miedzy norma deklarowana a norma wzmacniana.
- Widziec role bystanderow jako centralna, a nie poboczna.

#### Ograniczenia własnych wnioskow

- Nie wiemy, czy deklaracje studentów odzwierciedlaja ich prywatne przekonania, czy normatywną odpowiedz.
- Brakuje danych o strukturze wpływu w grupie.
- Nie ma informacji, czy kampania byla wsparta jakimikolwiek procedurami interwencji.

#### Kompetencje wykorzystane podczas pracy

- analiza norm grupowych,
- interpretacja rozdzwieku postawa-zachowanie,
- praca z perspektywa bystander behavior,
- projektowanie interwencji społecznej.

### Zrodla i badania wspierajace interpretacje

1. Doumas DM, Midgett A, Johnston AD. *The Effectiveness of Interventions on Bullying and Cyberbullying Bystander: A Meta-Analysis.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35318374/  
   Meta-analiza przydatna do rozumienia, ze swiadkowie sa kluczowym ogniwem interwencji.

2. Liu Y, et al. *Me and Others Around: The Influence of Personal and Social Norms in Bystanders' Responses toward Cyberbullying.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36361207/  
   Wspiera tezę, ze reakcje swiadkow sa silnie zalezne od norm osobistych i społecznych.

3. Li M, et al. *To Help or Not to Help: Intervening in Cyberbullying Among Chinese Cyber-Bystanders.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38704949/  
   Uzyteczne do analizy czynnikow wspierajacych lub blokujacych interwencje swiadkow.

4. Verde A, et al. *Verbal Patterns and Effective Strategies in Cyberbullying Prevention and Intervention: A Systematic Review.* PubMed.  
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39665489/  
   Pomaga przy projektowaniu konkretnych strategii reagowania i jezyka interwencji.

</details>